Omslagen deels verkleurd en/of beduimeld; één omslag met vochtkringen; bladzijden schoon, gaaf en licht tot minimaal vergeeld.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

1. Edersheim–van den Bergh, H. Verzen uit oorlogstijd
[uitgever onbekend]
Zonder jaar, 1e druk, 36 blz., geniete brochure in lichtgroene omslag met roodbruine opdruk.
Omslag vanuit de randen vergeeld; bovenaan het titelblad handgeschreven: Voor Ella van tante Hub; bladzijden schoon, gaaf en licht vergeeld; rechtsboven licht ezelorig.

Provenance
Gedichten over Barneveld, Westerbork (29 september 1943 - 5 september 1944) en Theresienstadt (5 september 1944- 5 februari 1945).

De Barneveldgroep:
Vanuit het 'Plan-Frederiks' werden Joden die als 'verdienstelijk' werden beschouwd (wetenschappers, kunstenaars, etc.) ondergebracht in De Schaffelaar en De Biezen in Barneveld om hen te beschermen tegen deportatie.
Vanaf eind 1942 werden hier ongeveer 450 tot 700 Joden geïnterneerd, in de hoop veilig te zijn.
Op 29 september 1943 werden de bewoners alsnog naar Westerbork getransporteerd, waarna ze naar Theresienstadt (Terezín) gingen.
De meeste leden van de Barneveldgroep overleefden de oorlog, vaak dankzij hun speciale status.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Tekstfragmenten

Douches

Zalig als een spinnend poesje
Dat om zon en warmte vroeg,
Genieten wij van ’t warme douchje,
Koude kregen we al genoeg.
༻ ʚɞ ༺

Schaffelaar – Joodsch Tehuis

De Schaffelaar is nu van de baan,
Wij heten Joodsch Tehuis voortaan.
Als het Joodsch Tehuis maar blijft bestaan,
Dan is haast iedereen voldaan.
༻ ʚɞ ༺

Het Water in de Schaffelaar

Het waschhok is niet ideaal
Dat weten wij Schaffelaars allemaal.
De bron die ons met water verblijdt,
Is vaak een bron van narigheid.
༻ ʚɞ ༺

Pleister en Wonden

Men heelt veel wonden op de Schaffelaar
De dokters houden trouw hun ronde,
Maar voor de bewoners is ’t verblijf aldaar
Een zachte pleister op hun wonden.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

2. Vestdijk, S.
Kunstenaars en oorlogspsychologie
W.L. & J. Brusse N.V., Rotterdam
1937, 1e druk, 30 blz., geniete brochure in crèmekleurige omslag met zwartoranje opdruk.
Omslag beduimeld, vanuit de randen iets verkleurd, rechtsonderhoek en achterplat met vochtkringen; bladzijden schoon, gaaf en egaal minimaal verschoten.

Lezing, gehouden voor een regionale conferentie van het Kunstenaarscentrum voor geestelijke weerbaarheid, op 27 Februari 1937 te Bussum.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Tekstfragment

Ik ben aan het eind van mijn uiteenzettingen gekomen. Wij hebben een blik geslagen in de gecompliceerde psychische structuur die aan de oorlogsmentaliteit ten grondslag ligt; aan deze structuur hebben wij de psychologie van den kunstenaar getoetst. Zonder de illusie te koesteren, in beide opzichten volledig te zijn geweest, geloof ik toch, dat wij over een resultaat beschikken, dat zich, zoo noodig, gemakkelijk leenen zou voor verdere beschouwingen. Onder de vier gezichtspunten van de activiteit, de sensatie, het lijden en de collectieve instincten zullen waarschijnlijk tevens die eigenschappen gerangschikt kunnen worden, die ik u niet genoemd heb, en die voor de oorlogsmentaliteit toch ook van belang zijn. Wat de kunstenaarspsychologie betreft is ons resultaat nóg veel eenvoudiger: één gezichtspunt slechts legde rekenschap af van de verhouding van den kunstenaar tot den oorlog, een verhouding, waarvan wij het volslagen negatieve karakter konden bepalen aan de hand van eigenschappen, die alle zonder uitzondering de facetten bleken te zijn van één machtigen grondtrek: het individualisme van den kunstenaar, zijn creatieve autonomie. Hoe een kunstenaar in elk bijzonder geval op de oorlogsgedachte zal reageeren, of afkeer de overhand hebben zal dan wel een stoïcijnsch negeeren, hangt van allerlei nevenomstandigheden af, van aanleg, temperament en milieu, en hoeft ons hier verder niet bezig te houden.

Wat ons echter wél behoort bezig te houden, en waarmee ik deze lezing denk te besluiten, is de vraag naar de geschiktheid van den kunstenaar voor oorlogsbestrijding en pacifistische propaganda. Het is niet mijn bedoeling iemand ter wereld te ontmoedigen, maar consequent doordenkend, moet men toch tot het besef geraken, dat deze geschiktheid gering is en des te geringer naarmate de negatieve verhouding tot den oorlog sterker is uitgesproken. Bijna alle factoren, die den kunstenaar den oorlog doen haten, ontvluchten of negeeren, maken tevens een slechten pacifist van hem. Elke bestrijding houdt een essentiële erkenning in van het bestredene, beteekent een positieve verhouding ertoe, en juist deze erkenning, deze positieve verhouding, is het, die men van den kunstenaar niet ver-
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Zoekwoorden
oorlogspsychologie, oorlogspoëzie, kunstenaars, Barneveldgroep, Tweede Wereldoorlog, interbellum, getuigenisliteratuur, cultuurgeschiedenis, Nederlandse poëzie, lezing, kleindruk, geschiedenis
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻