༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Puntgave band (Hoekjes en rugeinden bijna onzichtbaar gestoten), schoon en kleurecht. Bladzijden schoon, gaaf en egaal verbruind. Ongesnoeid, dus nog onregelmatige bladranden. Een stevig gebonden aantrekkelijk exemplaar.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

INHOUD

• De eenzame wachter aan de kust van het ebbend verleden ….. 5

• Excentrieken ….. 21
– Voorspel ….. 21
– De Maniak ….. 23
– De Zonderling ….. 35
– De Quaerulant ….. 44
– De Fanaticus ….. 53

• De zedelijke egoïst ….. 58
• Het phantoom der liefde ….. 61
• De conservatief ….. 63
• De pedant ….. 67
• De renegaat ….. 72
• De koning in ballingschap ….. 77
• De O. W-er ….. 87
• De revolutionnair van de daad ….. 95
• De publieke man ….. 104
• De menschenhater ….. 115
• De kritikus ….. 124
• De vrijgezellin ….. 133
• De medicus als zieleherder ….. 138
• De aandachtige ….. 146
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Tekstfragment (De Maniak, blz. 27)
“…En gij zoudt alles aanvaarden wat ik U verkondig, indien ik maar één ding verkoos te aanvaarden: Uw gewoonte, Uw overlevering, Uw ziel. Ge vertrouwt U geheel toe aan mijn suggestie, zoodra ik mij gehuld heb in Uw gewaad, zoodra ik toegegeven heb aan Uwe nooden en inbeeldingen. Wanneer ik aanplak op alle schuttingen van Uwe steden, dat ik de zieken genezen kan, die opgegeven zijn door de doctoren, dan is omdat het Uw gewoonte is den dood te vreezen, mijn woning te klein om U te ontvangen, en het proces-verbaal mijner onbevoegdheid een brevet voor mijne wonder-doende macht. Wanneer ik mij aandoe met griezeligheid, die Uw naar romantiek hunkerend, zich eindeloos vervelend wezen vertier belooft, en ik beloof U, dat ik U hypnotizeeren zal in de zalen der openbare vermakelijkheden, dan kan ik een rijk man worden onder U. Zoodra ik mijn eerlijkheid opgeef, zoodra ik wil misleiden, vertrouwt ge U aan mij toe, met de heimelijke hoop mij te kunnen verachten, wanneer mijn proef mislukt, — maar nu, nu ik kom met een ideaal, nu lacht ge mij alleen uit, nu ziet ge alleen een clown in hem die tot U komt, noch om U te beheerschen, noch om U te leeren, maar alleen uit een namelooze liefde tot U.”
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Recensie Onze Eeuw. Jaargang 24 (1924) P.H. Ritter Jr. Karakters. Amsterdam. Em. Quérido.

Het zijn niet individueele karakters, die hier geteekend worden, maar karakter-typen, en ook weer niet typen zooals de bizondere psychologie ze vaststelt op grond van empirisch onderzoek, enquetes en menschenkennis; maar typen zooals de maatschappij ze voortbrengt als haar faktoren, waarin dus het persoonlijk-menschelijke voorbij wordt gezien voor het maatschappelijk-karakteristieke: de O.W. 'er, de Publieke Man, de Medicus als zieleherder, de Koning in Ballingschap, de Conservatief enz. Dergelijke ‘karakters’ zijn merkwaardig, omdat ze in de maatschappij niet vormen de groote middenstof, maar de (veelvuldige) uitzonderingen, in welke het maatschappelijk leven zijn humoristische aureool bezit. De Attische komedie indertijd heeft met Menander zich op het teekenen van dergelijke typen toegelegd en Aristoteles' leerling Theophrastus is de stichter eener litteratuur, waarvan deze maatschappelijke typen de stof uitmaken. De taktlooze, de praalzuchtige – zoo heeten Theophrastus' karakterstudies, en ook hier is niet vooral individueele maar maatschappelijke psychologie, en niet vooral objektieve analyse maar humoristische uitbeelding bedoeld.

Het boekje van den Heer Ritter nu is waard dat men op dit oude voorbeeld terugwijst, want het is in zijn soort een zeer goed geschrift, belangrijk door subjektieve eigenschappen, vooral door 'n zeer sterke ironie. Allerminst de koele opmerker is hier aan het woord, maar de scheppende kunstenaar, die uit kracht eener sterke verbeelding en van een levend gevoel figuren teekent alsof hun diepste geheimen hem in helziendheid openbaar zijn geworden. Dit boekje is vol met kostelijke invallen, soms breekt 'n ingehouden schaterlach door de beschrijving heen. Zekere statigheid van zeggingswijs en niet zelden een geïmiteerde hoogdravendheid treffen wij aan, die het ironisch gehalte te sterker doen uitkomen. Naar mij voorkomt bestaat de klem dezer beschouwingen grootendeels in een den lezer opgedrongen fiktie, dat de hier geteekende karakters bestaan volgens een innerlijke wet en noodwendigheid, zoodat zij niet anders zouden kunnen zijn. De schr. weet den indruk te wekken van een noodlot dat over deze menschen hangt en dat men kennen moet om ze ten bodem te doorzien. Zij zouden niet anders kunnen zijn, omdat zij zijn volgens een logika van hun innerlijk wezen. In de teekening dezer figuren ontbreekt alle aarzeling. Deze toon van zekerheid werkt sterk mee tot het hooger-komisch effekt der beschrijvingen. Tot de meest treffende dezer studies reken ik: de Medicus als zieleherder, en de Koning in ballingschap. Dat zij met korte tusschenruimten geschreven zijn bewijst de eenheid van toon, die bij lange tusschenpoozen niet ware volgehouden.
B. de H.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Zoekwoorden
karakterstudies, maatschappijtypen, cultuurkritiek, ironie, humoristische essays, sociale psychologie, literaire beschouwing, Nederlandse essayistiek, interbellum, satire, mensbeeld, typering
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻