'Willem, keer terug! (...) Een beroemd orkest wacht op zijn beroemden dirigent!! De Amsterdammers, en geheel luisterend Nederland, wachten op Willem Mengelberg.' (De Telegraaf, 18 mei 1940) 'Ten aanzien van Prof. Dr. Willem Mengelberg is de Raad van oordeel (...) dat hij nooit weer den dirigentstaf in Nederland behoort op te heffen.' (de Ereraad voor de Muziek, 2 juli 1945) Deze twee uitspraken over de beroemdste en meest controversiële dirigent in de Nederlandse muziek- geschiedenis geven aan hoezeer de Tweede Wereldoorlog ook de wereld van de muziek bepaalde. Muziek in de schaduw van het Derde Rijk beschrijft voor het eerst het Nederlandse muziekleven tijdens de bezettingsjaren. Centraal staan de Nederlandse symfonie- orkesten de musici, de dirigenten, de solisten en de componisten. Hoe stelden figuren als Willem Mengelberg, Eduard Flipse en Henk Badings zich op tegenover de bezetter, hoe voltrok zich de arisering (de verwijdering van de Joden), en welke blijvende gevolgen hadden de maatregelen van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten op de structuur van het Nederlandse muziekleven? Muziek in de schaduw van het Derde Rijk beperkt zich niet tot de bezettingstijd. Ook de muziek-politieke gebeurtenissen voor en na de oorlog komen uitvoerig aan de orde. Onthullend is daarbij de beschrijving van de na-oorlogse muziekzuivering.