Het boek os in zeer goede staat.


In 1976 nam Hannes de Graaf afscheid als hoogleraar wijsgerige ethiek aan de Rijksuniversiteit in Utrecht, een funktie die hij ruim twintig jaar had vervuld, Door kollega's en studenten werden bij dit afscheid zijn vele kwaliteiten genoemd, Gesproken werd over de breedheid van zijn interesses, zijn humor, zijn openheid, zijn zorgvuldige samenwerking met anderen. Een medehoogjeraar en geestverwant sprak in verband met Hannes de Graaf van ‘de zachte krachten die overwinnen’. Deze uitdrukking typeert zeker zijn persoon, maar evenzeer zijn levensovertuiging. Ervaring, en ook juist de bitterste ervaring die een mens kan ondergaan, die van vernedering en terreur, is voor Hannes de Graaf de weg geworden van het verzet tegen elk vertrouwen op geweld.

Kort na de tweede wereldoorlog is Hannes lid geworden van Kerk en Vrede en in deze beweging heeft hij steeds vooraan gestaan. Twintig jaar lang was hij voorzitter van de vereniging. Hij was aktief in de internationale kontakten en gaf ook een aantal jaren leiding aan de IFOR, de internationale broederschap van verzoening, waarbij Kerk en Vrede is aangesloten. Toen hij in 1972 terugtrad als voorzitter van Kerk en Vrede, bleef hij aktief als gangmaker van de Theologische Werkgroep. Zo bleef hij voorganger op dat eigen terrein van hem, de theolog;schethische doordenking van de vragen van oorlog en geweld. Zijn inzicht en belezenheid brachten steeds weer anderen op het spoor van de wezenlijke vragen.

Hannes de Graaf is na 1976 niet gaan rusten. Hij is aktief gebleven in en voor de vredesbeweg;ing in de ruimste zin van het woord. Door vele lezingen en door zijn artikelen levert hij een bijdrage aan de diskussie. Ook in de kerk heeft hij volop meegedaan. Hij was lid en voorzitter van de Raad voor Overheid en Samenleving in de Ned. Hervormde Kerk en heeft zo mede invloed kunnen uitoefenen op de totstandkoming van een nieuw rapport over het vraagstuk van de kernbewape ning.

Ruim tien jaar intensief samenwerken met Hannes de Graaf is een bijzondere ervaring. De breedheid van het terrein waarop hij zich beweegt maakt het moeilijk hem te typeren. Ook als vriend blijft hij voorganger en leraar. Misschien mogen we hem een dissident noemen, al is dit een woord waarbij hij zelf vraagtekens zet. Hij voelt zich immers oprecht verbonden met de ‘dissidenten’ in Oost-Europa. En dat niet in de eerste plaats omdat hij altijd hun opvattingen deelt, maar veel meer omdat hij de verwantschap herkent in het niet willen buigen voor welke ideologie dan ook. Daarom is zijn geluid binnen de vredesbeweging en vaak ook binnen Kerk en Vrede een kritische tegenstem. Hij ziet het gevaar, dat men, bij alle enthousiasme en met de beste bedoelingen, de mens ondergeschikt maakt aan het idee. Hannes heeft zich altijd sterk bezig gehouden met de toekomst. Hij stelde de