In deze publicatie worden zowel de vroegste projecten voor nieuwe zestiende-eeuwse versterkingen voor de stad Antwerpen, als de bouw van de Spaanse omwalling, de chronologie, de aannemers en de maatschappelijke implicaties van deze grootse onderneming toegelicht. Rijkelijk geïllustreerd met dikwijls nooit eerder getoond materiaal, wordt de Spaanse omwalling weer tot leven gebracht, vanaf haar bouw in 1542 tot aan haar laatste toevoegingen tijdens de eerste helft van de negentiende eeuw. De afbraak van de Spaanse omwalling tijdens de jaren 1860-1870 vormt het sluitstuk van de chronologie van haar bestaan. Bijzondere aandacht gaat dan ook naar de maatschappelijke en politieke drijfveren die gespeeld hebben in België en Antwerpen om tot deze afbraak over te gaan, inclusief de sloop van de citadel. Een aanvullende reportage op basis van negentiende-eeuwse foto’s, die juist voor de afbraak van de Spaanse omwalling werden gemaakt, geeft een goed beeld van deze monumentale militaire constructie. Ze zijn de laatste ‘levende’ getuigen van de Spaanse omwalling bovengronds. Vandaag blijft nog enkel ondergronds een gedeelte van deze ooit zo grandioze militaire versterking van Antwerpen over. Hopelijk kunnen deze unieke restanten, dankzij de recente archeologische opgravingen naar aanleiding van de heraanleg van de leien, optimaal bewaard blijven voor het nageslacht, en, waar mogelijk, ook nog een culturele verrijking betekenen in het openbaar domein van de stad.