Augustus, van 27 v.Chr. tot 14 N.Chr. de eerste keizer van Rome, wordt vaak beschouwd als de ‘architect’ van het Romeinse keizerrijk. Ook wordt hij wel de ‘vredevorst’ genoemd, omdat hij de moord op Julius Caesar wist te wreken en zo een einde maakte aan de vele burgeroorlogen waardoor Rome geteisterd werd.
Kunstenaars en geschiedschrijvers uit zijn tijd creëerden een beeld van een welhaast onfeilbare, grootmoedige vorst en groot veldheer, die Rome tot een schitterende metropool maakte. Maar hij was ook een meedogenloos heerser, die zijn doel, de absolute macht, met alle mogelijke middelen trachtte te bereiken. Alles en iedereen (zijn familie, de senaat, het leger) werd daaraan ondergeschikt gemaakt, waarbij op een mensenleven meer of minder niet werd gekeken.
Augustus’ weg naar die absolute macht wordt door de van oorsprong Griekse historicus Cassius Dio (ca. 163-235) uitvoerig en met grote kennis van zaken beschreven. Dio schetst een genuanceerd beeld, vaak ‘modern’ afstandelijk. Hij blijkt niet altijd onder de indruk van wat hij aan pro-Augustuspropaganda in zijn bronnen tegenkomt. Zijn grote belangstelling voor de constitutionele aspecten van het keizerschap verklaart waarom zijn eindoordeel over Augustus toch positief uitvalt: de monarchie was volgens hem immers de enige regeringsvorm waardoor zo’n immens rijk bijeengehouden kon worden.

---

G.H. de Vries is historicus met een bijzondere belangstelling voor de geschiedenis van de eerste eeuw van onze jaartelling. Eerder vertaalde hij twee werken van de joodse filosoof Philo (Pogrom in Alexandrië en Gezantschap naar Caligula, 1999).