"Candide, of Het optimisme" is een satirische roman geschreven door de Franse filosoof en schrijver Voltaire, gepubliceerd in 1759. Het verhaal volgt de jonge Candide, die opgroeit in een kasteel in Westfalen, waar hij onderwezen wordt door de optimistische filosoof Pangloss. Pangloss leert Candide dat alles wat er gebeurt, het beste is in de beste van alle mogelijke werelden.

Wanneer Candide verliefd wordt op de mooie Cunégonde, wordt hij uit het kasteel verdreven en begint een reis vol avonturen en ontberingen. Gedurende zijn reis door Europa en Zuid-Amerika wordt Candide geconfronteerd met de wreedheid en het lijden van de mensheid, waaronder oorlog, ziekte, en armoede. Ondanks de verschrikkingen die hij meemaakt, blijft hij de lessen van Pangloss in twijfel trekken, wat leidt tot een diepere reflectie op de aard van optimisme en de realiteit van het leven.

Voltaire gebruikt de personages en hun ervaringen om de filosofie van het optimisme te bekritiseren, vooral die van Leibniz, die stelde dat alles wat gebeurt, noodzakelijk en goed is. Door de absurde en vaak komische situaties waarin Candide terechtkomt, laat Voltaire zien dat de wereld vol onrecht en ellende is, en dat blind optimisme niet alleen naïef, maar ook gevaarlijk kan zijn.

De roman is niet alleen een kritiek op het optimisme, maar ook op religie, politiek en de sociale structuren van de tijd. Voltaire's scherpe pen en zijn vermogen om humor en tragedie te combineren maken "Candide" tot een tijdloos werk dat nog steeds relevant is in de moderne wereld. Het boek eindigt met de beroemde uitspraak dat we "moeten tuinieren", wat suggereert dat we actief moeten werken aan het verbeteren van onze omstandigheden in plaats van ons te laten leiden door onrealistische idealen.

"Candide, of Het optimisme" is een meesterwerk van de verlichting en blijft een belangrijke tekst in de literatuur, die lezers uitdaagt om na te denken over de complexiteit van het leven en de rol van optimisme in onze perceptie van de wereld.