De grote vuurvlinder in de Kop van Overijssel wordt ernstig bedreigd. ‘Weerribbenfotograaf’ Susan Oosterlaar uit Kalenberg schreef een boek over deze bijzondere vlinder, die alleen in Overijssel en Friesland voorkomt. De dalende vlinderaantallen wijzen op een groter probleem: ,,Het gaat om de hele biodiversiteit.”
,,Het begon als een voorlichtingsfoldertje, dat is een beetje uit de hand gelopen,” vertelt Susan Oosterlaar over haar onlangs verschenen boek. Het is tekenend voor haar enthousiasme. Oosterlaar woont in de Weerribben-Wieden, waar ze actief is als fotograaf en gids. Ze noemt de vlinder ‘een onmisbare bewoner’ van het noorden van Overijssel en het zuiden van Friesland.
Wie Oosterlaar (‘een gepassioneerde pensionado’, naar eigen zeggen) over deze bijzondere fladderaar hoort praten, kan zich haar enthousiasme goed voorstellen. “Als zo’n beestje uit zijn jasje knapt, ben ik helemaal ontroerd. Als hij vervolgens met zijn oranje vuurvleugels heel voorzichtig op mijn hand kruipt... dat is toch geweldig!”
Oosterlaars enthousiasme werd aangewakkerd door haar mentor Frits Bink. Vanaf 2010 houdt ze zich bezig met de Weerribben en de grote vuurvlinder, een avontuur dat vleugels kreeg toen ze in de tandartsstoel zat. Met haar tandarts sprak ze over haar voorliefde voor vlinders en natuur, toen de tandarts haar vertelde over Frits Bink: de tandarts en vlinderkenner bleken broers te zijn. Oosterlaar droeg haar boek op aan de in 2019 overleden Bink, die in de Weerribben onderzoek deed naar vuurvlinder.
De Weerribben maken onderdeel uit van een groter, uniek moerasgebied waarin de Nederlandse ondersoort voorkomt. Deze zogeheten batava - de eerste beschermde soort in Nederland ooit - is onlosmakelijk verbonden met dat moerasgebied: nergens anders ter wereld fladdert hij rond. Maar de vlinder heeft het zwaar, vertelt Oosterlaar. ,,Zes, zeven jaar geleden vonden we nog bladeren vol met eitjes. Nu zijn we euforisch als we drie of vier eitjes vinden.” De vuurvlinder lijdt onder de schade die wordt toegebracht aan de omgeving. Bezoekers vertrapten soms delen van de moerasomgeving waarin de vuurvlinder leeft. Ook lijdt het gebied onder aanhoudende droogte.

Het moerasgebied is ontstaan door veenafgravingen en blijft niet uit zichzelf in stand. Daarom worden er onder meer bossen gekapt. Oosterlaar vindt het belangrijk om met haar boek nuance aan te brengen in dat verhaal: ,,Je hoort vaak: voor een zo’n vlindertje wordt wel heel veel geld uitgegeven. Maar het gaat om de hele biodiversiteit. Het verhaal is groter dan de vuurvlinder alleen.”

Egbert Beens, boswachter in de Weerribben, sluit zich daarbij aan: ,,De grote vuurvlinder is de laatste der Mohikanen. Als we hem behouden, profiteren andere soorten daar ook van. Hij is een indicator van de kwaliteit van het hele gebied

Bron: De Stentor, Bram Benthem