Twintig mensen met kanker vertellen over hun leven met kanker, emeritus hoogleraar medische psychologie Ad Kaptein hoorde hen aan en tekende hun verhalen op.

Die teksten verschenen eerder als columns in het vakblad Medische Oncologie, en zijn nu bijeengebracht in Kanker luisteren. In een aantal korte beschouwingen die daaraan voorafgaan, fundeert Kaptein zijn inzichten over de rol van ‘het verhaal’ in de zorg op het werk van Arthur Frank, Arthur Kleinman en Howard Leventhal, die hebben geschreven over de respectievelijk maatschappelijke, culturele en psychologische determinanten van ziekte­gedrag. Zieke mensen en hun lijden proberen te begrijpen met de min of meer gebrekkige methoden uit de humane en sociale wetenschappen en de fine arts om begrip te krijgen van en betekenis te geven aan dat lijden: dat is vervolgens de agenda van zijn boek. Kaptein bespreekt de zin van expressief schrijven over ziekte, geeft een handvol titels van romans en films over kanker, en gaat in op de betekenis van muziek en de verbeelding van de ziekte door beeldend kunstenaars. Heel goed is dat Kaptein ook aandacht heeft voor graphic novels. Daarna introduceert hij wat je het best zou kunnen omschrijven als ‘narratieve oncologie’, geeft uitleg over zijn werkwijze – Kaptein blijft in deze inleidende teksten steeds een empirisch wetenschapper – waarna de uitstekend opgeschreven, vaak ontroerende en ontmoedigende, maar niet zelden gek genoeg ook opbeurende verhalen volgen van de patiënten naar wie hij aan hun keukentafel luisterde. Zegt er één: ‘Kanker, daar kun je niet tegen vechten. Je bent eraan overgeleverd. Ondanks alle behandelingen: je overleeft het of je gaat dood. Je hebt er zelf geen invloed op.’ Steeds weer blijkt: de zorgverleners doen hun werk prima, het zorgsysteem is krakkemikkig.