Cahiers Tegenspraak cahier 21

Over legitimiteit, legitimatie en verfijning van de democratie
Het gaat blijkbaar goed met de democratie. Meer en meer landen bekennen zich immers tot deze vorm van gezagsuitoefening. En toch kan het enthousiasme voor de democratie niet ontkomen aan een paradox. Terwijl de nieuwe democratieën vol overgave de weg naar de verandering zijn ingeslagen, vertonen de oude democratieën steeds vaker tekenen van moeheid. Ook in ons land dienen zich problemen aan die niet zomaar weg te cijferen zijn: bij vele burgers bestaat een terughoudendheid, zelfs een afkeer, ten aanzien van de politieke elite.
Deze knelpunten worden verscherpt door grote maatschappelijke ontwikkelingen: de technologische revolutie, de globalisering van de economie, de opkomst van nieuwe centra van politieke besluitvorming, de multiculturele samenleving, de pluraliteit van waarden en opvattingen, individualisering…
Geplaatst voor deze monumentale uitdagingen onderneemt onze democratie een zoektocht naar een hernieuwde legitimiteit, om de kloof tussen de burger en de politiek te vernauwen of zelfs te dichten. Nieuwe recepten, technieken en middelen worden uitgeprobeerd om de banden met de burger nauwer aan te halen: referenda, ombudslui, openbaarheid van bestuur, spreekrecht voor ambtenaren, wetgevingsevaluatie, e-government, administratieve vereenvoudiging…
In dit boek wordt nagegaan of deze technieken meer zijn dan symbolische en eerder formele middelen of er fundamenteels iets verandert aan de verhouding tussen de burger en de overheid. Na een algemene analyse van de ‘crisis’ van de democratie, komt een groot aantal van die hefbomen die hiervoor worden ingezet aan bod. De editors konden beroep doen op bekende waarnemers die elk vanuit hun eigen gezichtsveld bijdragen tot een globaal beeld.