Serafino Gubbio, cameraman in de vroege jaren van de ontluikende filmindustrie, observeert en registreert koel, afstandelijk en emotieloos als de filmcamera die hij bedient, het leven en de gebeurtenissen om zich heen. Hij noteert zijn observaties in zijn dagboek. Ze zijn een, hier en daar bijna absurdistische, weergave van het menselijk drama dat zich afspeelt in en rond de studio’s van filmmaatschappij de Kosmograph.

Hoofdpersonen zijn de actrice Varia Nestoroff, een manipulerende proto-vedette, en haar (potentiële) minnaars, de arts Cavalena, getergd en vernederd door zijn ziekelijk jaloerse echtgenote – gemodelleerd naar Pirandello’s eigen paranoïde echtgenote die diens huwelijksleven vergiftigde – en hun prille dochter Luisetta, evenzeer slachtoffer van de charade van de acteurs als van het ellendige huwelijk van haar ouders.

De dramatische gebeurtenissen worden tot een gruwelijk hoogtepunt gevoerd door een verscheurende tijger en dat maakt dat Serafino Gubbio, de cameraman, er voor de rest van zijn leven het zwijgen toe doet.

''Dagboek van Serafino Gubbio, cameraman'' verscheen oorspronkelijk in 1915. In de roman, die geldt als een van de hoogtepunten in zijn romanoeuvre, verkent Pirandello de betekenis die moderne technologische ontwikkelingen kunnen hebben voor zijn visie op de wereld. Ook verschenen van Pirandello bij Coppens & Frenks de romans ''Iemand, niemand en honderdduizend'' en ''Wijlen Mattia Pascal'' alsook zijn verzamelde verhalen in zestien delen onder de titel ''Novellen voor een jaar''.

---

Luigi Pirandello werd op 28 juni 1867 geboren in Girgenti (Agrigento), Sicilië, als zoon van welgestelde ouders uit de middenklasse. Als jongeman studeerde hij aan de universiteiten van Palermo, Rome en Bonn, waar hij in 1891 promoveerde. Zijn eerste gepubliceerde werk, Mal giocondo (1889), was een dichtbundel. Deze werd gevolgd door andere dichtbundels, kritische essays, romans, korte verhalen en meer dan veertig toneelstukken. In 1894 trouwde hij met Antoinetta Portulano, de dochter van een zakenpartner van zijn vader. Een financiële ramp en een ernstige ziekte, veroorzaakt door de geboorte van hun derde kind, dreven zijn vrouw tot een hysterische vorm van waanzin. Pas in 1918, toen haar aanwezigheid in het gezin een reële bedreiging vormde voor de veiligheid van hun dochter, stemde Pirandello ermee in dat zijn vrouw werd opgenomen in een psychiatrische inrichting. De enorme emotionele spanning die hij in die tijd ervoer, weerspiegelt zich in het intense pessimisme dat in zijn werk te vinden is.

Pirandello's eerste echte succes in het theater kwam in 1921 met de opvoering van Zes personages op zoek naar een auteur. Henry IV volgde het jaar daarop en bevestigde zijn positie als toneelschrijver. In de daaropvolgende jaren reisde Pirandello veelvuldig naar het buitenland. Hij begon een carrière als producent en richtte in 1925 zijn Theater voor Kunst op in Rome. Hij ontving de Nobelprijs voor Literatuur in 1934 en overleed in Rome op 10 december 1936.