Een kleine zestig jaar geleden verscheen een vrolijk kinderboekje van de Nederlandse schoolleraar Henri Arnoldus, getiteld Oki en Doki bij de nikkers (1957). Henri Arnoldus, tevens geestelijk vader van Pietje Puk, was geen racist maar wie zijn boekje vandaag de dag leest, zal de wenkbrauwen zo nu en dan vermoedelijk wel fronsen. ‘Nikkers’ worden in het boekje neergezet als dom en als ze honger hadden dan aten ze blanke mensen op. De omslag van de eerste uitgave is duidelijk genoeg.

Van ‘nikker’ naar ‘neger’
Wie vandaag de dag een kinderboekje uitbrengt met de titel Oki en Doki bij de nikkers kan rekenen op een storm aan kritiek… En met een dergelijke inhoud gaat geen enkele uitgever van kinderboeken nog akkoord. In 1957 keek men er echter niet zo van op. In de krantenarchieven zijn geen boze ingezonden brieven te vinden over het kinderboekje van Arnoldus.
Begin jaren zeventig was de tijdsgeest inmiddels enigszins veranderd. Er verschenen enkele publicaties over racistische teksten in kinder- en schoolboeken en over het algemeen was men het er wel over eens dat het woord ‘nikker’ echt niet meer kon. Als oplossing werd een nieuwe titel voor het boekje bedacht: Oki en Doki bij de negers. Daarmee was het probleem voor even opgelost. Maar niet voor eeuwig…

Tweede naamswijziging
Over het woord ‘neger’ is immers ook wel het een en ander te doen. Het leesboekje zou daarom opnieuw een andere naam krijgen. Deze tweede naamswijziging werd in 1982 doorgevoerd. Het kinderboek ging vanaf dat moment als Oki en Doki op een eiland over de toonbank. En de plaat met de ‘mensenetende nikkers’ werd vervangen door een neutralere afbeelding.
Moraal van het verhaal: dingen veranderen, alleen duurt het soms even. En soms bestaat pas na jaren consensus over de vraag of iets ‘racistisch’ is of niet.