Bovenneep iets gerafeld (Zie foto). Omslag vanuit rug en randen vergeeld. Bladzijden schoon, gaaf en egaal licht vergeeld met sporadisch in de kantlijn een roestvlekje.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

༻ ʚɞ ༺ Provenance ༻ ʚɞ ༺
Naamstempel op de voorkant en op het titelblad: Dr. F.J. Stuurman, Geneesheer-Directeur van Endegeest en Rhijngeest, Oegstgeest.

Frederik Jacobus Stuurman (Kampen, 24 december 1883 – Colmschate, 6 november 1959) was psychiater met een sterk medisch-biologische benadering van geestesziekte. Hij studeerde geneeskunde in Amsterdam en promoveerde in 1913 op een proefschrift over de oorsprong van de nervus vagus bij het konijn. Dat vroege onderzoek laat al zien waar zijn belangstelling lag: de samenhang tussen zenuwstelsel, lichamelijke processen en psychiatrische verschijnselen.

In zijn visie hoorde de psychiatrie thuis binnen de geneeskunde. Geestesziekten moesten niet alleen worden beschreven, maar ook klinisch en fysiologisch worden onderzocht. Daarmee sloot hij aan bij een generatie psychiaters die de psychiatrie wetenschappelijker wilde maken en nauwer wilde verbinden met neurologie en algemene geneeskunde.

Zijn loopbaan laat zien hoe sterk hij in de gestichts- en ziekenhuispsychiatrie geworteld was. Van 1908 tot 1910 was hij assistent van Wertheim Salomonson aan het Amsterdamse Binnengasthuis. Daarna werd hij arts aan het krankzinnigengesticht in Franeker. Van 1 januari 1914 tot 1928 was hij arts aan het psychiatrisch ziekenhuis Meerenberg bij Santpoort. Vervolgens werd hij op 1 juni 1928 benoemd tot geneesheer-directeur van het psychiatrisch ziekenhuis Endegeest. Op 1 april 1943 kreeg hij ziekteverlof en in augustus 1943 werd hem ontslag verleend. Ten tijde van zijn overlijden was hij neuroloog in Colmschate.

Stuurmans werk toont een psychiater die zich niet beperkte tot verzorging of bestuur, maar de psychiatrie zag als een vak dat steunde op observatie, neurologische kennis en klinische discipline. Juist die combinatie van praktijk, onderzoek en instellingservaring maakt hem tot een representant van de vroege twintigste-eeuwse medische psychiatrie.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

INHOUD.
HOOFDSTUK I. Inleiding. De tegenstelling tusschen geest en stof ..... 1
Ziektekunde van den geest als zelfstandige wetenschap ..... 1
De samenhang en de tegenstelling tusschen geest en stof ..... 1
Het geestelijke strekt zich niet in ruimte en tijd uit ..... 2
Het vertoont een te zamen blijven en een voortschrijdende ontwikkeling ..... 3
Het phaenomenale Ik en de phaenomenale samenhang ..... 3
De verwerking van lagere tot hoogere eenheden ..... 5
Factoren die het associeeren en reproduceeren beheerschen ..... 6
Het geestesleven is niet tot de bewustzijnsverschijnselen beperkt ..... 7
De onbewuste gedachte ..... 9
De engram-hypothese ..... 10
Bezwaren tegen de engram-hypothese ..... 11
De causale samenhang ..... 13
De finale samenhang. Beweging en handeling ..... 14
Verschil in wezen tusschen geestelijke en lichamelijke ziekte ..... 15

HOOFDSTUK II. De ontwikkelingsgang van den geest ..... 17
De ontwikkeling der intellectueele vermogens ..... 17
De ontwikkeling van denkbeelden over de buitenwereld ..... 18
De almachts-gedachten van het kind ..... 19
Identificatie, introjectie en projectie ..... 21
Het animisme van kinderen en volwassenen ..... 22
Onmacht en onzekerheid omtrent de toekomst ..... 25
De reactie van den gemoedstoestand ..... 26
„Lustprinzip” en „Realitatsprinzip” ..... 28
De vorming van denkbeelden over de toekomst ..... 29
De ontwikkeling van het phantaseeren ..... 30
De drijfveeren van het geestesleven ..... 34
Critische beschouwingen over de heerschappij van het „Lustprinzip” ..... 36
De invloed der driften op het geestesleven ..... 38
Het vraagstuk van de indeeling der driften ..... 40
De ontwikkeling der vormen van bevrediging ..... 42
De objectlooze bevrediging ..... 43
Het vroege en het late orale stadium ..... 44
Het anale stadium ..... 45
De overdracht van de libido ..... 48
Het genitale stadium ..... 50
De latentie-periode ..... 51
De wijze waarop de mensch de cultuur aanneemt ..... 54
Identificatie en ideaalvorming ..... 55
Het Oedipus-complex ..... 57
De uitbreiding van het incestverbod ..... 60
Het totemisme der wilde volken ..... 61
De hypothese van den moord op den hordevader ..... 62
De ethische ontwikkeling ..... 67
Het ontstaan van de tabu van het totemisme ..... 68
De behoefte van de massa aan een leider ..... 70
De oorzaak van angsttoestanden ..... 71
De evolutie van den mensch ..... 73
De ontwikkeling van het gevoelsleven ..... 75

HOOFDSTUK III. Het onbewuste en de phantasie ..... 78
De twee beteekenissen waarin van het onbewuste wordt gesproken ..... 78
De overgangen van onbewust naar bewust ..... 79
De groei van het onbewuste ..... 80
De verdringing ..... 81
De manifeste inhoud van den droom ..... 82
Het ontstaan van slaap en droom ..... 83
De omzetting der latente gedachten in den manifesten droominhoud ..... 95
De beteekenis der opeenvolging van gebeurtenissen in den droom ..... 103
De affecten in den droom ..... 104
De onbewuste geesteswerkzaamheid ..... 107
De beteugeling van impulsieve handelingen ..... 109
De verdringing ten gevolge van de onverenigbaarheid met een ideaal ..... 111
De mogelijkheid tot beoordeeling van den mensch ..... 112

HOOFDSTUK IV. Het wetenschappelijk onderzoek van geestelijke stoornissen ..... 115
Afhankelijkheid der onderzoekingsmethoden van opvattingen omtrent den aard van den geest en zijn stoornissen ..... 115
Bezwaren tegen de gelijkstelling van psychisch met bewust ..... 118
Het onderscheid tusschen phaenomeen en geestelijke verrichting ..... 119
De verwaarloozing van de tegenstelling tusschen geest en stof, en de noodzakelijkheid om zich van deze tegenstelling rekenschap te geven ..... 121
De zelfwaarneming ..... 124
De waarneming bij anderen ..... 128
De experimenteele methode ..... 130
De psychoanalyse ..... 137
De observatie ..... 147
Invloed der toegepaste methoden op de ontwikkeling der psychopathologie ..... 147

HOOFDSTUK V. Het wezen der geestelijke stoornissen ..... 151
De redactie van het organisme tegen storende factoren ..... 151
De regressie als algemeen kenmerk van de reactie van den geest ..... 153
De wordingsgeschiedenis van psychogene stoornissen ..... 157
De gemoedsaandoeningen en haar onderdrukking ..... 164
Het opnieuw werkzaam worden van storende factoren die zich vroeger hebben doen gelden ..... 168
De betrekking tusschen geestelijke stoornis en stoornis in de functie der hersenen ..... 169
De regressie bij somatogene stoornissen ..... 172
Verschillen met betrekking tot de ontwikkeling en het beloop der stoornissen ..... 176
Het onderscheid tusschen neurose en psychose ..... 179
De kenmerken van krankzinnigheid ..... 184

HOOFDSTUK VI. De stoffelijke oorzaken van geestelijke stoornissen en de samenhang van lichaam en geest ..... 188
De eenvoudigheid der stoffelijke oorzaken, in vergelijking met de geestelijke oorzaken ..... 188
Bezwaren tegen de psychophysische causaliteit ..... 189
De vraag, of een buitenwereld bestaat ..... 191
De vraag, of de buitenwereld kenbaar is ..... 192
Het materialisme ..... 192
Het energetisme ..... 196
Het spiritualisme ..... 197
De tweezijdentheorie ..... 197
Het dualisme ..... 200
De mechanistische en de teleologische verklaring van het natuurgebeuren ..... 200
De onmogelijkheid om zich van het geestelijke dingvoorstellingen te maken ..... 204
Het vraagstuk van de localisatie der psyche ..... 206
De betrekking tusschen geestesverrichtingen en reflexen ..... 212
De geest als organisator van de stof ..... 219
Afhankelijkheid der geestesverrichtingen van den toestand van het centraal zenuwstelsel en van dien van andere organen van het lichaam ..... 221
De middellijke stoffelijke oorzaken van geestelijke stoornissen ..... 228

HOOFDSTUK VII. De geestelijke oorzaken van geestelijke stoornissen ..... 230
Beteekenis van subjectieve factoren bij de verwerking van indrukken uit de buitenwereld ..... 230
De begrijpelijke samenhang ..... 231
Rol van subjectieve indrukken bij het ontstaan van geestelijke stoornissen ..... 234
Oorzaken van onbevredigdheid ..... 242
De ontwrichtende werking van den gemoedsschok en den schrik ..... 244
Indrukken waarvan een voor de geestelijke gezondheid nadeelige invloed op het phantasieleven kan uitgaan ..... 249
De verstoring van idealen ..... 253
Invloed van het denkbeeld, minderwaardig te zijn, op het streven van den mensch ..... 255
Invloed van strevingen op de omstandigheden ..... 256
Gebreken in de vorming van idealen ..... 257
Beteekenis van innerlijke tegenstellingen voor het ontstaan van geestelijke stoornissen ..... 257
Overwérken ..... 259

HOOFDSTUK VIII. De wijzen van reageeren van den geest ..... 261
Oorzaak in engeren zin, en reactie ..... 261
Factoren waarvan het optreden of het uitblijven eener reactie afhangt ..... 262
Verband tusschen oorsprong der onbevredigdheid en middelen om deze te doen verdwijnen ..... 264
De scheiding tusschen phantasie en daad ..... 265
De autistische bevrediging ..... 266
Hallucinaties en illusies ..... 271
Het verschil tusschen waarneming en voorstelling ..... 273
Pogingen tot verklaring van het ontstaan der hallucinatie ..... 276
Verklaring van het hallucineeren uit een regressie op het gebied van den actus ..... 286
Voorwaarden voor het optreden van hallucinaties ..... 292
Bevrediging door middel van een delier ..... 296
Bevrediging door middel van waan ..... 300
Bevrediging die de verrichting zelf verschaft ..... 305
De wijzen van reageeren op de inwerking van stoffelijke factoren ..... 310
De wijzen van reageeren op de inwerking van geestelijke factoren ..... 317
De rol van aangeboren disposities bij het ontstaan van geestelijke stoornissen ..... 330
De betrekking tusschen psychische en somatische factoren bij de wijzen van reageeren ..... 334

HOOFDSTUK IX. Het beloop der geestelijke stoornissen ..... 335
Het beloop der somatogene geestelijke stoornissen ..... 335
De moeilijkheid om dementie vast te stellen ..... 335
Autisme ..... 336
Het beloop der psychogene geestelijke stoornissen ..... 338

AANTEEKENINGEN ..... 341
REGISTER ..... 345
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

psychogene stoornissen, somatogene stoornissen, hallucinaties, droominhoud, regressie, totemisme, Oedipus-complex, localisatievraagstuk, idealenvorming, krankzinnigheid, Endegeest, Rhijngeest