༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Rug en op de knepen beschadigd (Zie foto platten enkele vlekjes / bladzijden schoon gaaf en nauwelijks verkleurd. (hier en daar in de kantlijn een vaag roestvlekje

༻ ʚɞ ༺ Provenance ༻ ʚɞ ༺
Handgeschreven naam op het titelblad: “G.A.W. van Straaten”. Op het titelblad en op blz. 39, 79 en 143 en ovaal bibliotheekstempel op het titelblad: “Haagsche Vereeniging van Spiritisten / Bibliotheek / Harmonia”.
ʚɞ ༺༺༻

G.A.W. van Straaten
G.A.W. van Straaten was een Nederlandse uitgever, actief in de eerste decennia van de twintigste eeuw, met name op het gebied van spiritistische en theosofische literatuur.

Hij was gevestigd in Middelburg en later ook in Den Haag. Van Straaten was verbonden aan een uitgeverij en trad op als uitgever van verschillende werken op het terrein van spiritisme en aanverwante verschijnselen.

Tot zijn uitgaven behoort onder meer de serie Hedendaagsche mirakelen (1912), waarin onderwerpen als spiritisme, magnetisme en paranormale verschijnselen werden behandeld. Daarnaast was hij betrokken bij het halfmaandelijks tijdschrift Toekomstig Leven, dat gewijd was aan de studie van het spiritisme en verwante fenomenen.

Van Straaten werkte mee aan Nederlandse bewerkingen en uitgaven van buitenlandse werken over spiritualisme, waaronder publicaties van Arthur Findlay en Camille Flammarion.

Binnen het spiritistische milieu nam hij ook publiek stelling in discussies. In het tijdschrift Toekomstig Leven uitte hij kritiek op mede-redacteur De Fremery, waarbij hij deze beschuldigde van schadelijk optreden voor de spiritistische beweging en hem opriep zijn redacteurschap neer te leggen (vgl. Kloosterman, Wetenschap van gene zijde, 2016).

Zijn activiteiten plaatsen hem binnen het netwerk van Nederlandse uitgevers en redacteuren die zich in de vroege twintigste eeuw bezighielden met de verspreiding en discussie van spiritistische ideeën.

Over zijn geboorte- en sterfdatum, evenals zijn volledige voornamen, zijn in de beschikbare bronnen geen met zekerheid vastgestelde gegevens aangetroffen.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Elise
Elise van Calcar-Schiotling, geboren als Eliza Carolina Ferdinanda Fleischacker op 19 november 1822 te Amsterdam, ontwikkelde zich tot een opmerkelijke figuur in de negentiende-eeuwse Nederlandse cultuur, waarin pedagogiek, feminisme en spiritualiteit samenkwamen. Haar jeugd werd gekenmerkt door onzekerheid, zwakke gezondheid en een zoektocht naar geestelijke houvast, mede beïnvloed door haar moeders religieuze praktijken als gebedsgenezeres.

Al vroeg kwam zij in aanraking met religieus en mystiek gedachtegoed, onder andere via het werk van Emanuel Swedenborg. Deze kennismaking vormde een belangrijke voedingsbodem voor haar latere spiritistische overtuigingen. Hoewel zij aanvankelijk geworteld was in het protestantse geloof en zich bewoog binnen het Réveil, begon zij gaandeweg te zoeken naar een directere, meer innerlijke ervaring van het goddelijke.

Na een loopbaan als onderwijzeres en gouvernante groeide zij uit tot schrijfster en pedagoge, waarbij zij zich sterk maakte voor de ontwikkeling van vrouwen en kinderen. Toch verschoof haar aandacht in de loop der jaren steeds meer naar de geestelijke dimensie van het bestaan. Voor Van Calcar was de mens niet slechts een maatschappelijk of opvoedkundig wezen, maar in de eerste plaats een geestelijk wezen, ingebed in een grotere, onzichtbare werkelijkheid.

Vanaf de jaren 1870 werd haar betrokkenheid bij het spiritisme expliciet en leidend. Zij zag het spiritisme niet als een breuk met het christendom, maar als een verdieping ervan: een poging om de grenzen tussen het zichtbare en het onzichtbare, tussen het aardse en het geestelijke, te overbruggen. In 1877 richtte zij het tijdschrift Op de Grenzen van Twee Werelden op, waarin zij haar visie systematisch uitwerkte. Hierin onderzocht zij verschijnselen als communicatie met de geesteswereld en de voortzetting van het bewustzijn na de dood.

Van Calcar nam binnen de Nederlandse spiritistische beweging een leidende rol in en schreef een groot deel van de bijdragen zelf. Haar werk kenmerkt zich door een combinatie van morele ernst, religieuze overtuiging en een sterk geloof in geestelijke vooruitgang. Zij verwierp oppervlakkig materialisme en zocht naar een hogere orde waarin opvoeding, vrouwelijkheid en spiritualiteit met elkaar verbonden waren.

Ook in haar polemieken, bijvoorbeeld over de reïncarnatieleer, blijkt haar streven naar een doordachte en moreel verantwoorde spiritualiteit. Zij bleef kritisch en zelfstandig denken, ook binnen het spiritisme zelf. Voor haar was spiritisme geen modieuze stroming, maar een serieuze poging om inzicht te krijgen in de diepere structuur van de werkelijkheid.

Tot op hoge leeftijd bleef zij actief als spreekster en schrijfster. Tijdens congressen en bijeenkomsten benadrukte zij steeds opnieuw de geestelijke roeping van de mens, en in het bijzonder van de vrouw als opvoedster en morele kracht in de samenleving.

Elise van Calcar overleed op 13 juli 1904 in Den Haag. Haar nalatenschap ligt niet alleen in haar pedagogische en feministische werk, maar vooral in haar streven om het zichtbare en het onzichtbare met elkaar te verbinden en de mens te begrijpen als een wezen dat leeft op de grens van twee werelden.
༻ ʚɞ ༺


Over de inhoud
I.
II.
TWEE GEBOUWEN
VREEMDELINGSCHAP.
Ⅲ. DE WINTER
IV. VRIENDSCHAP
V. EENE WANDELING
VI. ONZE SMARTEN.
VII. OORDEELT NIET.
VIII. KINDEREN
IX. ONZE STEMMING.
Χ. NACHT.
XI. DE WOLKEN.
XII. DE OUDEJAARS-AVOND
ʚɞ ༺༺༻

Tekstfragment

Wie heeft hem niet terug gewenscht, wie herroept hem niet menigmalen, dien liefelijken dageraad des levens ! en toch ook dan reeds is het leven niet vrij van plagen.- Ongemengde vreugd schenkt de aarde ook den kinderkens niet! ... Is hun ligt bewogen ziel van vreugde spoedig opgetogen, te spoediger is zij ook door droefheid neêrgedrukt. Zien wij een knaapje in verrukking opspringen bij het warrelend stijgen van een waterbel hem is ook het weenen na, als hij er een ziet bersten. Wij glimlagchen bij zijn beuzelingen ; maar het kind voelt smart een smart, die in evenredigheid met zijn kleine krachten, hem even zwaar valt als ons het instorten van geliefde luchtkasteelen. Wij beoordeelen de indrukken van het kinderhart geheel verkeerd, wanneer wij die naar het oordeel en de kracht van volwassenen berekenen.

Het kind beweegt zich in eene andere wereld, in een gansch anderen kring van gewaarwordingen en aandoeningen, zoo als de Apostel zegt : Toen ik een kind was, dacht ik als een kind, sprak ik als een kind, overleide ik als een kind. Zij verheugen zich van goeder harte en juichen om iets, dat naauwelijks onze aandacht kan trekken ; maar zijn ook ongelukkig, ja wanhopig om dingen, die wij nietigheden noemen. Men vergeet dat daar een tijd was, dat ieder gonzend vliegje ook ons vervrolijkte, en het gebroken speeltuig ons de bitterste tranen afperste; men vergeet dat daar een tijd was toen al wat blonk en glansde ons wonderschoon scheen ; toen lekkernij en vrucht onze levendigste begeerlijkheden opwekten ; toen wij nog de kracht der overtuiging niet kenden; toen wij niet bij redenering, maar naar gevoel handelden, en de indruk van het oogenblik ons beheerschte. Van daar dat men zoo dikwijls onbillijk is in de eischen aan de kindschheid, en, boven vermogen vorderend, zijn verwachting ziet te leur gesteld. Niet dat ik met deze opmerking die weeke toegevendheid wenschte te bevorderen, die het ongeluk van zoovelen is geworden;- verre van daar !-maar ik wil aantoonen, dat men dikwijls in kinderen krachten veronderstelt, die ze niet bezitten.

De ondervinding bevestigt nog dagelijks de bijbelwoorden : Dwaasheid is aan den jongen gebonden, en het gedichtsel van 's menschen hart is boos van zijne jeugd aan. — De schoone knop, die ons, tusschen de spleten van het groene kelkje door, bekoorlijk tegenlacht, die gloed en geur voorspelt, die knop reeds ontdekt ons bij het ontplooijen de teekens van een worm, die, zoo zijn knagen niet krachtdadig wordt gestuit, eens allen glans, alle schoonheid rooven zal ! ... De zonde is die worm ; zij openbaart zich in de kindschheid liefst in den vorm van eigen willigheid, als de wortel van al onze afdwalingen. Vergeefs verwacht men nu, dat het kind dien eigenzin door overtuiging opgeven, en aan wijzen raad gehoorzamen zal; vergeefs geeft men hem wenken, paait men hem met beloften ;- vergeefs wijst men op schadelijke gevolgen vergeefs beklaagt men zich over ondankbaarheid. Hoe menig opvoeder tastte niet radeloos om naar een middel omden hartstogt van een klein kind te temmen als hij het eenige middel voorbij zag, dat de Schrift aangeeft : Dwaasheid is aan den jongen gebonden maar de tucht zal ze verre van hem drijven, en gij zult zijne ziel van de hel redden !...

De tucht, het ontzag, de diepe eerbied alleen brengt het kind tot gehoorzaamheid. Zonder deze hulpmiddelen is zijne eigenwilligheid te magtig, hij kan ze niet weerstaan.

Ouders, opvoeders! helpt uwe kinderen ;- terwijl zij tegen de kracht der zonde nog niet opgewassen zijn, moet gij den kamp voor hen, ja in hen voeren, en het kwaad uitdrijven met de magt, die God u schonk. Komt hunne zwakheid te hulp, door hun een gevoel van hun diepe afhankelijkheid in te storten. Vernedert hun øvermoed, door hun hunne eigen nietigheid en zwakheid te laten voelen, zoodra zij die vergeten ; maar niet zwak en flaauw; neen, levendig en diep moet de indruk zijn, zal hij blijvend werken in den wuften kindergeest; en zoo niet de doornen zullen opwassen, hoog boven al de goede zaden, die gij strooit, en zullen ze verstikken! ...

Gelukkig het kind, wien onderwerping werd geleerd in zijne eerste kindschheid : hoeveel ligter zal hij door het leven gaan, hoeveel ontvankelijker is hij gemaakt voor het Evangelie , als hij eerst beheerscht werd door het gebod.

Weet gij het niet, dat eerst de ploeg door de harde aardkorst moet gaan, en den akker toebereiden, eer men met vrucht kan zaaijen? Weet gij het niet, dat de wet een tuchtmeester was om tot Christus te leiden, in de dagen van Israëls kindschheid, tot den tijd der verbetering opgelegd?
ʚɞ ༺༺༻

Recensies (Uit: Elise van Calcar (1822-1904). Een gedreven en begeesterd leven, Faber, G.A.
2022, Dissertation )

"... De positieve recensies die over Blikken verschenen, waarderen deze bundel op grond van godsdienstige overwegingen. ‘Heerlijke toonen zijn het, die daaraf ruischen, nu den adem van den Geest van Christus het aanroert!’ schrijft J.J.V.T. (Ds. J.J. van Toorenenbergen, 1822-1903) in de Boekzaal der Geleerde Wereld.

Na eerst Hermine te hebben afgedaan als te modern en te veel in lijn met de eveneens kritische roman Het leesgezelschap van Diepenbeek (1847) van P. van Limburg Brouwer (1795-1847), is hij lovend over dit boek en neemt hij de tijd om delen uit het boek aan te halen of te parafraseren.53 Even lovend is J.H.S. (J.H. Sonstral, 1800-1872) in de Vaderlandsche Letteroefeningen. Ook hij schrijft een positieve inleiding, gevolgd door een uitgebreide parafrase van het werk:
ELISE heeft weder een boekje geschreven, dat wel door niemand onbevredigd uit de hand zal worden gelegd. Hare blikken gaan, uit het hart, in en tot het hart, en vinden een rustpunt bij het kruis des Verlossers – gewisselijk, omdat zij vrede in zijn bloed gevonden heeft; ware het anders, dan zou zij niets beter dan de tooneelspeelster zijn, die zij met haren eersten blik scherp genoeg opneemt.

Heel anders van toon is opnieuw de recensie in De Gids. De auteur Chequeriana (pseudoniem van J.C. Zimmerman, 1828-1882) is zeer kritisch. Zijn uitgangspunt is ook anders: als redacteur van De Gids had hij, evenals zijn leermeester E.J. Potgieter, een afkeer van ‘piëtistische’ geschriften en zag ook hij het als zijn taak schrijvers en uitgevers op te voeden tot betere literaire prestaties. Hermine had hij nog wel met belangstelling voor haar talent gelezen, maar de Blikken en ook de inmiddels verschenen Tilburgsche mijmeringen keurde hij af. Het waren volgens hem beschouwingen waarbij ze te pas en te onpas aan alles een godsdienstige gedachte plakte. ..."
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

vreemdelingschap, gemoedsleven, wandelingen, smart, zedelijkheid, opvoeding, kindschheid, oudejaarsavond, bibliotheekstempel, spiritistenvereniging, naamstempel, privéband