༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Omslag gaaf en aan de randen licht beduimeld. Bladzijden gaaf schoon en egaal licht vergeeld.
ʚɞ ༺༺༻

Inhoud

Wonen van ouderen, vandaag en morgen,
door dr.J.Munnichs (inleiding bij de opening van de
tentoonstelling) 3 - 6

Toespraak bij de opening van de tentoonstelling,
door W.Velders-Vlasblom 7 - 10

Voor God en de regenten, bejaardenhuisvesting in vroeger tijd,
door A.Graafhuis (lezing) 11 - 20

De bejaarde is een zelfstandig mens,
door B.M.van Rij (lezing) 21 - 24

Geborgen of opgeborgen,
door L.J.Terlien (lezing) 25 - 35

Niemand wóónt alleen,
door W.A.H.W.M.Janssen (lezing) 36 - 41
ʚɞ ༺༺༻

Tekstfragment (dr.J.Munnichs)

Wonen van ouderen, vandaag en morgen

huisvesting voor groepen ouderen heeft ook in het verleden meer doelen moeten dienen dan het bieden van woongelegenheid alleen. Het "armenhuis" of het "werkhuis" (workhouse) zijn daarvan voorbeelden. Datzelfde geldt ook voor heden ten dage en hoogstwaarschijnlijk zal dat ook voor de toekomst gelden. Was het rusthuis tevens bestemd voor alleenstaande armen en
het werkhuis voor degenen die door geregelde arbeid weer aan het ritme van het dagelijkse werk hadden te wennen, de vraag is, aan welke maat-schappelijke behoefte voldoen de hedendaagse vormen van huisvesting voor bejaarden?

Wellicht is het een van de grote tekorten van de afgelopen tijd, laten we zeggen van de jaren na de Tweede Wereldoorlog, dat te een-zijdig de nadruk is gelegd op het verschaffen van huisvesting voor oude-ren en te weinig op de sociale implicaties van het een en ander.
Dat het te geringe besef daarvan inderdaad bestaat, blijkt uit de gehele procedure van het bouwen van tehuizen (al of niet gespecialiseerde) be-jaardenwoningen. Die ligt geheel bij het departement van volkshuisvesting en bouwnijverheid en niet bij dit departement met C.R.M. samen. Het laatste moet dan ook de problemen oplossen die door het eenzijdig beleid
van het eerste ontstaan. Welke?
Het mag langzamerhand duidelijk zijn geworden dat sedert het einde van Wereldoorlog II zich een enorme ontwikkeling heeft voorgedaan in de be-jaardentehuis-wereld, een ontwikkeling die ten dele parallel loopt aan de algemene maatschappelijke ontwikkeling, ten dele aan de eigen ontwikke-ling van het bejaardenwerk in Nederland. Meer dan in welk ander land ter
wereld ook is het image van het bejaardentehuis in Nederland gewijzigd.
Enerzijds is het oude-mannen-of armenhuis-idee verleden tijd, daarnaast is ook het begrip pension of rusthuis naar de achtergrond gedrongen door het verzorgingstehuis, dat in zijn naam een groot deel van zijn doelstel-ling openbaart. Deze begripsverandering heeft zich in dezelfde tijd vol-trokken, als tal van voorzieningen tot stand kwamen, o.m. voor de oudere
bevolking. Te denken valt aan een steeds betere A.O.W.-voorziening, die nu ongeveer gelijk is aan het minimum-loon, de verplichte ziekteverzekering, de A.W.B.Z., W.A.O. en ook de A.B.W., waardoor bejaarden niet meer zijn aangewezen op hun kinderen.

Het is de vraag of deze uitstekende sociale voorzieningen, niet ook impliciet een funktionele verwijdering in de hand
hebben gewerkt tussen bejaarde ouders en hun volwassen kinderen, waardoor het bejaardentehuis ook meer in de rede kwam en is gekomen dan anders wellicht het geval zou zijn geweest. In ieder geval zien wij nu in Neder-land een betrekkelijk lage drempel voor het bejaarden- c.q. verzorgings-tehuis, die uiteraard ook mede bepaald is door de instelling van de hulp-
verleners rondom de bejaarde mens en door de algemene opvatting die in onze Nederlandse samenleving bestaat over de ouderdom en over de plaats waar een bejaarde mens in onze maatschappij thuis hoort. De leeftijdsgrens van een leeftrant van bepaalde sociale pressie bepaald.

Dat zovelen de weg naar het bejaardentehuis gevonden hebben, wijst er op, dat dit door zeer velen als de normale gang van zaken wordt be-schouwd. Het gevolg daarvan is, dat ook degenen die nog aarzelen, van
mening veranderen en het niet uitsluiten er zelf ooit ook te zullen wonen.
Het is duidelijk dat in Nederland op een verschrikkelijke manier misbruik is gemaakt van het huisvestingsprobleem: voor hen, voor wie de drempel van het tehuis te hoog was, was een service-flat wel acceptabel, voor de wat gewonere man mochten er uiteindelijk ook complexen bejaardenwonin-gen, al of niet bij een verzorgingstehuis gesitueerd, gebouwd worden. Deze
waren/zijn al of niet voorzien van een huismeester, en al of niet voorzien van een alarminstallatie die al of niet de gehele dag werd/wordt beheerd.
De service-flat was, en is een openlijke vorm van misleiding, waardoor duizenden ouderen zich achteraf bedrogen voelen. We zien dan ook de fraaie ontwikkeling van service-flat naar verzorgingsflat (voor de kapitaal-krachtigen) of naar -- schrik niet -- de service-verzorgingsflat. Deze term bewijst duidelijk dat de service van de meeste service-flats nooit als ver-zorging was bedoeld, iets wat iedere bejaarde die daarin zijn intrek nam wel verwachtte, of waarop hij minstens hoopte. Degene, die deze service- flats die -- zeg -- vijf jaar geleden geopend zijn, bezoekt, ontdekt daar ..."
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

ouderenzorg, huisvesting, zorgbeleid, bejaardenwerk, tentoonstelling, utrecht, verzorgingsflat, bejaardentehuis, lezingen, archiefuitgave, maatschappijvisie, woonvormen