De canon onder vuur is een kritisch literatuurwetenschappelijk werk waarin Ernst van Alphen en Maaike Meijer belangrijke werken uit de Nederlandse literatuur op een niet-traditionele manier benaderen. In plaats van de gangbare literaire canon te bevestigen, zetten de auteurs klassieke en moderne teksten onder druk door ze te analyseren vanuit ideologische, sociale en culturele vraagstukken. Het doel is om de vanzelfsprekendheid van bepaalde literaire waarden te bevragen en nieuwe perspectieven op gevestigde meesterwerken te openen. In het boek worden verschillende literaire werken en auteurs onder de loep genomen aan de hand van thema’s als representatie, macht, gender, ras en maatschappelijke structuren. Door teksten kritisch te lezen laten de auteurs zien hoe onderliggende aannames — bijvoorbeeld over culturele superioriteit, rolpatronen of historische interpretaties — de manier kunnen kleuren waarop literatuur wordt gewaardeerd en geïnterpreteerd. Dit leidt tot inzichten die verder gaan dan traditionele literaire waardering en die aansluiten bij moderne theoretische benaderingen van literatuurkritiek. Naast rigoureuze tekstanalyses bevat De canon onder vuur ook reflecties op de functie van de canon zelf binnen het onderwijs, de academische wereld en de bredere samenleving. De auteurs streven naar een actuele herwaardering van wat literatuur kan betekenen en welke stemmen en perspectieven daarbij vaak onderbelicht blijven. Door de canon expliciet ter discussie te stellen, nodigt het boek lezers uit om na te denken over de rol van literatuur in culturele en ideologische debatten.