Kort abstract: Het onderzoek van Meusen-Beekman toont aan dat het mogelijk is om door
formatief toetsen leerlingen in groep 8 zelfregulatievaardigheden bij te brengen. De leerlingen
waren niet alleen beter in staat hun leren te reguleren, ze werden ook gemotiveerder en hun
persoonlijke interesse in een onderwerp nam toe. Die toename in vaardigheden en in
motivatie zakte niet weg: ook na de zomervakantie bij de start van het voortgezet onderwijs
en in het eerste jaar voortgezet onderwijs was die nog aanwezig. Opvallend is dat bij de
controlegroep tijdens het eerste jaar voortgezet onderwijs de lagere score op zelfregulatie en
motivatie blijft bestaan.
In 2015 is Kelly Meusen-Beekman aan de Open Universiteit gepromoveerd op een onderzoek
naar de effecten van formatieve toetsen op zelfregulatie en motivatie van
basisschoolleerlingen.
De titel van haar onderzoek Bridging the gap between primary and secondary education.
Fostering young adolescents’ selfregulation by means of formative assessment suggereert het
belang voor de overgang van basis- naar voortgezet onderwijs. De vraag die ze zich heeft
gesteld is hoe de inzet van formatieve toetsing bijdraagt aan het verbeteren van
leervaardigheden. Zoals bekend heeft formatief toetsen als doel de leerkracht (maar ook de
leerlingen zelf) te informeren over de mate waarin de leerstof beheerst wordt. Ze verschaffen
informatie over het leerproces en de wijze waarop hier sturing aan gegeven kan worden (in
tegenstelling tot summatief toetsen, waarbij de leerling wordt beoordeeld op het
eindresultaat).
Het betreft een gecontroleerde studie onder 695 basisschoolleerlingen van groep acht, waarbij
de interventie bestond uit formatieve assessment van schrijfopdrachten die moesten
leiden tot het ontwikkelen van de zelfregulatie. Zelfregulatie kan in het onderwijs ontwikkeld
worden via de instructie van (metacognitieve) strategieën. De leerlingen moeten wel het nut
ervan inzien en feedback ontvangen op het gebruiken of toepassen van die strategieën.
Uiteraard is essentieel dat de leerlingen de te gebruiken strategieën kennen. Leerlingen
moeten het uitvoeren van hun taak kunnen bijsturen op basis van eigen evaluaties, of die van
hun leerkracht of ook medeleerling