༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Vanuit rug en randen vergeeld, rug flauwe leesvouw, rugeinden licht gestoten, vooronder neep ca. 4 cm ingescheurd; bladzijden gaaf schoon en nauwelijks verschoten.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Proefschrift ter verkrijging van de graad van doctor in de geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam; inclusief los bijgevoegd stellingenblad.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

INHOUD

DE MIDDELEEUWEN

HOOFDSTUK I – VOEDSELPRODUCTIE ….. 11
§ 1. Landbouw ….. 11
§ 2. Veeteelt ….. 13
§ 3. Tuinbouw ….. 15
§ 4. Jacht ….. 17
§ 5. Visvangst ….. 19
§ 6. Bijenteelt en suiker ….. 22
§ 7. Pluimveeteelt ….. 23
§ 8. Zoutwinning ….. 24

HOOFDSTUK II – KWALITEIT VAN HET VOEDSEL ….. 26
§ 1. Het brood ….. 26
§ 2. Boter en kaas ….. 28
§ 3. Vlees en vis ….. 29
§ 4. Bier en wijn ….. 32
§ 5. Specerijen ….. 33

HOOFDSTUK III – DE VOEDING ….. 34
§ 1. Algemeen ….. 34
§ 2. Het brood ….. 36
§ 3. Melk, boter, kaas ….. 40
§ 4. Vlees en spek ….. 42
§ 5. Wild en gevogelte ….. 43
§ 6. Vis ….. 45
§ 7. Eieren ….. 46
§ 8. Groenten en fruit ….. 46
§ 9. Gebak ….. 49
§ 10. Dranken: a. Bier ….. 49; b. Wijn ….. 51; c. Andere dranken ….. 52
§ 11. Onmatigheid ….. 52
§ 12. Verschillende gewoonten ….. 54
§ 13. Tafelgerei ….. 55
§ 14. Massavoeding ….. 55
§ 15. Armoede en hongersnood ….. 56
§ 16. Stad en platteland ….. 58
§ 17. Algemeene beschouwingen ….. 58

DE 16DE EEUW

HOOFDSTUK I – DE VOEDING ….. 65
§ 1. Algemeen ….. 65
§ 2. Verschillende maaltijden ….. 67
§ 3. Het brood ….. 72
§ 4. Melk, boter, kaas ….. 73
§ 5. Groenten en fruit ….. 73
§ 6. Vlees, vis en eieren ….. 75
§ 7. Bier, wijn en sterke drank ….. 76
§ 8. Legervoeding ….. 77
§ 9. De voeding in inrichtingen ….. 78
§ 10. De aardappel ….. 80

HOOFDSTUK II – HYPOVITAMINOSEN ….. 82
§ 1. Urinestenen ….. 82
§ 2. Rachitis ….. 83
§ 3. Scheurbuik ….. 83

DE 17DE EEUW

HOOFDSTUK I – DE MAALTIJDEN ….. 89
§ 1. Het ontbijt ….. 89
§ 2. Het middagmaal ….. 95
§ 3. Het avondmaal ….. 106

HOOFDSTUK II – DE VOEDING IN GESLOTEN GEMEENSCHAPPEN ….. 108
§ 1. Scheepsvoeding ….. 108
§ 2. Gasthuisvoeding ….. 112
§ 3. Studentenvoeding ….. 113

HOOFDSTUK III – ZUIGELINGENVOEDING ….. 117

HOOFDSTUK IV – ARMOEDE ….. 120

HOOFDSTUK V – ZIEKTEN ….. 123
§ 1. Tandcariës ….. 123
§ 2. Hypovitaminose-A ….. 123
§ 3. Beri-beri ….. 125
§ 4. Scheurbuik ….. 126
§ 5. Rachitis ….. 127

DE 18DE EEUW

HOOFDSTUK I – DE VOEDING ….. 133
§ 1. Algemeen ….. 133
§ 2. Het brood ….. 140
§ 3. Melk en karnemelk ….. 144
§ 4. Boter ….. 146
§ 5. Kaas ….. 147
§ 6. De aardappel ….. 148
§ 7. Groenten ….. 153
§ 8. Vruchten ….. 158
§ 9. Vlees en spek ….. 160
§ 10. Vis ….. 164
§ 11. Haring ….. 167
§ 12. Eieren ….. 168
§ 13. Wild en gevogelte ….. 168
§ 14. Meel ….. 169
§ 15. Erwten en bonen ….. 172
§ 16. Suiker ….. 173
§ 17. Thee en koffie ….. 174
§ 18. Bier, wijn en jenever ….. 175

HOOFDSTUK II – GESLOTEN GEMEENSCHAPPEN ….. 179
§ 1. Legervoeding ….. 179
§ 2. Scheepsvoeding ….. 180
§ 3. Gasthuisvoeding ….. 185
§ 4. Weeshuisvoeding ….. 193
§ 5. Gevangenisvoeding ….. 197
§ 6. Studentenvoeding ….. 199

HOOFDSTUK III – ZUIGELINGENVOEDING ….. 202

HOOFDSTUK IV – ENIGE ZIEKTEN ….. 207
§ 1. Scheurbuik ….. 207
§ 2. Rachitis ….. 210
§ 3. Urinestenen ….. 212

DE 19DE EEUW

HOOFDSTUK I – DE VOEDING ….. 217
§ 1. Algemeen ….. 217
§ 2. Het brood ….. 221
§ 3. Melk ….. 229
§ 4. Boter en kaas ….. 231
§ 5. Aardappelen ….. 233
§ 6. Groenten en fruit ….. 235
§ 7. Meel ….. 238
§ 8. Alcohol ….. 240
§ 9. Proteïne ….. 244
§ 10. Suiker ….. 254
§ 11. Conserveren ….. 255
§ 12. Budgets ….. 256

HOOFDSTUK II – SPIJSUITDELINGEN EN GAARKEUKENS ….. 258

HOOFDSTUK III – KINDERVOEDING ….. 264

HOOFDSTUK IV – GESLOTEN GEMEENSCHAPPEN ….. 271
§ 1. Weeshuizen ….. 271
§ 2. Kostscholen ….. 278
§ 3. Ziekenhuizen ….. 280
§ 4. Gevangenissen ….. 285
§ 5. Werkhuizen en oude mannen- en vrouwentehuizen ….. 292
§ 6. Soldatenvoeding ….. 299
§ 7. Scheepsvoeding ….. 301

HOOFDSTUK V – ENIGE ZIEKTEN ….. 304
§ 1. Urinestenen ….. 304
§ 2. Rachitis ….. 304
§ 3. Scheurbuik ….. 307

SAMENVATTING ….. 310
SUMMARY ….. 320
INHOUD ….. 329
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Tekstfragment

“…meer dan vijf aardappelen te eten. In 1775–1780 was het gebruik zelfs bij de burgerstand nog niet algemeen. Ze werden gegeten bij vis of met rapen vermengd. In 1800 werd nog bij een fatsoenlijk burgerhuishouden, op het platteland wonende, geen grotere hoeveelheid dan drie mudden voor een geheel jaar opgeslagen. De eerste aardappelkelder te Amsterdam was in de Vijzelstraat, hoek Reguliersdwarsstraat. Bij de hogere standen was in 1775 het gebruik van aardappelen nog verre van algemeen.

Rutgers vermeldt, dat in Kolham in ± 1700 de aardappels bekend waren. De betrouwbaarheid van dit bericht lijkt ons evenwel twijfelachtig.

De kinderen der armen aten in ± 1780 soms twee tot driemaal daags aardappelen en andere rauwe gewassen. Tijdens de algemeene duurte van 1770 was er te Groningen groote behoefte aan aardappelen.

In 1760 werden te Amersfoort aardappelen op de markt verkocht. Foeke Sjoerds beschrijft in 1765 hoe de aardappelen, die uit Gelderland en Zeeland naar Friesland gebracht waren, zeer veel werden gekweekt, hoe sommige dorpen er door in vrij groote bloei geraakten en hoe de vrucht zoo algemeen werd, dat er weinig gezinnen gevonden werden, die er niet dagelijks ruim van gebruikten.

Aardappelen en meelspijzen waren in 1791 vrijwel het eenige voedsel der geringeren.”
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Zoekwoorden
voedingsgeschiedenis, Nederland, middeleeuwen, vroegmoderne tijd, geneeskunde, dieet, armoede, landbouw, academisch proefschrift, twintigste eeuw
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻